Avrupa Birliği, kamu ihale süreçlerinde Dünya Ticaret Örgütü Kamu Alımları Anlaşması (GPA) üyesi ülkelere öncelik tanıyarak Türk şirketlerinin büyük ölçekli ihalelere katılımını zorlaştırıyor. Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD), bu durumu düzeltmek için Ticaret Bakanlığı’na Türkiye’nin GPA üyelik sürecinin hızlandırılması yönünde çağrıda bulundu.
Tekstil ve hazır giyim sektörü, artan maliyetler, azalan dış talep ve küresel rekabet baskılarıyla mücadele ederken, Avrupa’da uygulanan yeni kamu alım kuralları, Türkiye için büyük bir erişim sorunu oluşturdu. Türkiye, Dünya Ticaret Örgütü’ne (DTÖ) 1995 yılında üye olmasına rağmen GPA’ya taraf olmaması nedeniyle, Avrupa Birliği ve diğer GPA üyesi ülkelerdeki kamu ihalelerine katılımda sınırlamalarla karşı karşıya kalıyor.
GPA Anlaşması, üye ülkelerin kamu alımlarını karşılıklı olarak açmayı hedefleyen çok taraflı bir düzenleme olarak önemli bir yere sahip. Bu anlaşma, Avrupa Birliği ve 27 üye ülke dahil olmak üzere toplamda 49 DTÖ üyesini kapsıyor ve yıllık kamu alımları pazarının yaklaşık 1,7 trilyon dolar boyutunda olduğu belirtiliyor. Türk şirketleri, GPA üyesi ülkelerdeki kamu ihalelerine katılımda ciddi sıkıntılar yaşıyor.
Son dönemde Avrupa Birliği, kamu alımlarında “yalnızca GPA üyeleri katılabilir” şartını daha sık kullanmaya başladı. Bu durum, özellikle Uzak Doğu menşeli firmaların rekabet gücünü artırırken, Türkiye’nin GPA üyesi olmaması nedeniyle Türk firmalarını olumsuz etkiliyor. Hazır giyim, demir-çelik ve makine sektörleri de dahil olmak üzere birçok ihracatçı sektör, bu durumdan dezavantajlı duruma düşmekte.
TGSD, Ticaret Bakanlığı’na ilettiği bilgi notunda, AB’nin kamu alımlarındaki “yalnızca üyeler” politikası nedeniyle Türk firmalarının üniforma, iş kıyafetleri, hastane tekstili ve askeri tekstil gibi önemli alanlardaki ihale fırsatlarından mahrum kaldığını vurguladı. Ayrıca, son yıllarda bu sektörde yaşanan ihracat kayıplarına dikkat çekildi; 2022 yılında Türkiye’nin hazır giyim ihracatı 21,2 milyar dolar iken, 2025’te bu rakamın 16,7 milyar dolara düşmesi öngörülüyor.
Sektördeki rekabetin artmasına sebep olan diğer bir faktör de Asya ülkelerinin düşük maliyet avantajlarıyla Avrupa pazarında büyümeye devam etmesidir. Ayrıca, Hindistan’ın Avrupa Birliği ile imzaladığı Serbest Ticaret Anlaşması sayesinde elde ettiği sıfır gümrük avantajı, Türkiye üzerindeki rekabet baskısını daha da artırıyor.
TGSD, Türkiye’nin GPA’ya katılması halinde Türk şirketlerinin Avrupa, ABD, Kanada ve Japonya gibi büyük kamu alım pazarlarına daha kolay erişim sağlayabileceğini ifade ediyor. TGSD Başkanı Toygar Narbay, teknik tekstillerin kamu alımlarında önemli bir yer tuttuğunu belirterek, GPA üyeliğinin sektörde kritik bir gereklilik haline geldiğini vurguladı. Narbay, polis, güvenlik güçleri, hastaneler ve kamu kurumlarının ihtiyaç duyduğu teknik tekstil ürünlerinin kamu ihaleleriyle alındığını ve Türk firmalarının şu anda bu ihalelere katılamadığını aktardı. Ayrıca, GPA üyesi olmayan ülkelerde üretim yapan şirketlerin de ihalelerde dezavantaj yaşadıklarını ifade etti.
